Barnsteen (2)


Het Fossiel
Barnsteen is een fossiele hars die afkomstig is van naaldbomen. Deze bomen werden veelal aangeduid met de wetenschappelijke soortnaam Pinus succinifera, een nog levende dennensoort. De hars is miljoenen jaren geleden uit de bomen gedropen en daarna versteend. Barnsteen stamt uit het Mesozoïcum tot aan het Kwartair. Barnsteen is meestal warmgeel tot donkerrood van kleur, maar er bestaan ook meer groen-, blauw- of zelfs zwartgekleurde soorten. Doorzichtige barnsteen wordt algemeen het mooist gevonden en is het kostbaarst.


Mineralogisch bezien heeft barnsteen een amorfe structuur. Het is vrij zacht, de hardheid bedraagt 2-2,5. Het woord barnsteen - in het Duits Bernstein - is afkomstig van het Nedersaksische woord börnen dat branden betekent. Inderdaad is deze halfedelsteen brandbaar. Barnsteen heet in het Engels amber en dit woord wordt ook in vertalingen wel aangetroffen. Barnsteen wordt (net als git) elektrisch geladen door het langs een diervacht te wrijven. Om deze reden is de term elektriciteit afgeleid van het Griekse woord voor barnsteen, elektron (Latijn: electrum).


In het onderstaand filmpje legt Marjolein Heurman van Puffins and Pies uit wat barnsteen is, hoe het ontstaat en geeft ze voorbeelden van een aantal soorten barnsteen, zowel echt als namaak.


Chemische samenstelling
Barnsteen bestaat voornamelijk uit koolwaterstoffen doordat ze uit organisch materiaal zijn ontstaan; voornamelijk koolhydraten. Tijdens de verstening van de hars zijn de koolhydraten alle zuurstofatomen kwijtgeraakt. De koolwaterstoffen kunnen zeer lange ketens vormen, zogenoemde macromoleculen. Doordat het barnsteen uit koolwaterstoffen bestaat is het niet vreemd dat barnsteen brandbaar is.


Vindplaats
De voornaamste vindplaats van barnsteen is het Oostzeegebied. Het schiereiland Samland in het Russische gebied Kaliningrad is goed voor 90% van de wereldproductie. Barnsteen wordt echter ook gevonden op het strand. Vooral in Denemarken spoelt het nog aan, maar ook bijvoorbeeld op de Nederlandse waddeneilanden. Vroeger bestond Denemarken uit zee met eilandjes erin. Daarom wordt in Denemarken ook op het land barnsteen gevonden. Men vindt ook kleine hoeveelheden in Syrië, Libanon, Thailand, Vietnam, Canada, de VS en Duitsland. Blauwe barnsteen (blauwe amber) vindt men in de Dominicaanse Republiek. 


Soms komt er een insect in de vloeibare hars terecht. Dit fossiel blijft in de versteende barnsteen zichtbaar. Door de ouderdom verdwijnen de kleuren van het insect en wordt het zwart. (Bron: Wikipedia)



Mythologie
In de Griekse mythologie liet de god Helios op een dag zijn zoon Phaeton de zonnewagen besturen. Maar Phaeton kon de paarden niet in toom houden, waardoor de zon hemel en aarde verschroeide. Zo kregen de mensen in Ethiopië hun donkere kleur. Om de aarde te redden gooit Zeus zijn bliksemschicht naar Phaeton waardoor deze dood ter aarde valt. De zusters van Phaeton, de Heliaden, bewenen hem. Hun tranen druppelen neer en stollen tot barnsteen.

De Griekse mythologische figuur Elektra wordt vereenzelvigd met barnsteen. Het Griekse woord voor barnsteen is "elektron" (ηλεκτρον). Het Nederlandse woord "elektriciteit" is daarvan afgeleid, vanwege het feit dat een stuk barnsteen dat tegen een dierlijke vacht aan wordt gewreven, statisch geladen wordt.

Barnsteen was volgens de Grieken afkomstig van de barnsteeneilanden, die men situeerde in de monding van de legendarische Barnsteenrivier in het hoge Noorden, de Eridanos. 


Chemische formule: C10H16O
Kleur: honinggeel, oranje, geelwit, hyacintrood, zelden blauw, groenachtig en zwart
Streepkleur: wit
Hardheid: 2 - 2,5
Breuk: schelpvormig
Glans: vetglans, mat
Gemiddelde dichtheid: 1,06 - 1,10 kg/dm3
Fluorescensie: blauwachtig wit, geelgroen, birmie
Bijzondere kenmerken: wordt door wrijving elektrisch geladen


Links
Via onderstaande links kun je meer uitgebreide informatie vinden over barnsteen:
Barnsteen - Puffinsandpies.com
Barnsteen - Wikipedia.org
Amber - Mindat.org
Bernstein - Mineralienatlas.de


Hieronder mijn Barnsteen.